Platon’un Mağarası Nedir? Mağara Alegorisi Nedir?


Platon’un mağarası insan düşüncelerin farkında olmasa dahi var olduğunu ve doğru bilginin yalnızca felsefe aracılığı ile öğrenilebileceğini ispatlamaya çalışmaktadır. Platon’un bilinen eserlerinden birisi olan “Devlet”te yer almaktadır.

Platon’un Mağarası nedir?

Platon’un Mağarası Platon’un erkek kardeşi Glaukon ile Sokrates arasında geçen bir konuşmadır. Sokrates, Glaukon’a yanılsamanın gerçek gibi algılanabileceği bir dünya kurmasını ister. Buna göre ise şu şekilde bir örnek kurgulanır:

Doğduklarından beri hareket edemeyecek şekilde zincirlenmiş insanların bulunduğu bir mağara vardır. Zincirlenen insanlar yalnızca önlerinde olan bir taş duvara bakabilecek durumdadırlar. Mahkumların arkasında ve başlarının üzerinde yüksek bir konumda bir ateş yanmaktadır. Ateşin önünde ise belirli kuklalar oynatılmaktadır. Kuklaların veya nesnelerin gölgeleri zincirlenen insanların baktıkları duvar üzerine düşer. Mağaradan ise yalnızca yankılanan sesler duyulur.

Platon'un mağarası
Platon’un mağarası

Böyle bir senaryoda zincirlenen insanlar gölgelerden başka bir şey göremedikleri için gölgeleri gerçekliğin kendisi zannederler. Mağarada yankılanan sesler ise gölgelerin oluşturduğu gürültülerden ibarettir. Örneğin duvarda bir şamdanın gölgesi oluşursa mağara insanları bunun şamdan olduğunu söylerler, gölge olduğunu bilmezlerdi. Sonunda duvara yansıyanları gölge olduğunu çözebilen kişi gruptaki diğer insanların taktirini ve saygısını alır.

Mğaradaki insanlardan birisi serbest kalıp dış dünyada bir şamdan görürse, bunun şamdan olduğunu anlayamaz. Onun bildiği şamdan yalnızca bir şamdan gölgesidir. Dışarıya çıkan kişiye şamdanın gölgesi şamdandan daha gerçek görünür.

Sokrates ise serbest kalan kişinin ateşe bakması durumunda ne düşüneceğini sorgulamıştır. Bu durumda serbest kalan kişi alışık olduğu gölgelere geri dönmek isteyecektir. Hiç ışık görmediği için ateşin ışığı onu rahatsız edecektir. Aynı şey kişi dış dünyaya bırakıldığında da olacaktır. Hiç tanımadığı bir dünyayı algılamakta zorlanacak ve bu yeni gördüğü dünya onu rahatsız edecektir.

Dipnot; Platon’un mağarası gerçekliğin ne olduğunu sorgular ve bu konudaki ilk fikirlerden birisidir. Günümüzde ise halen popülerliğini devam ettiren bu olgu birçok şekilde karşımıza çıkmaktadır. Örneğin 1999 yapımı Matrix Filmi Platon’un mağarası fikrine dayanmaktadır. Bu filmde baş karakter Neo, yaşadığı dünyanın gerçek olmadığını keşfeder ve karşılaştığı gerçek dünya karşısında şok olur. Neo uzun bir süre bu dünyaya alışmaya çalışır.

Gerçekliğin Algılanması

Matrix filminde olduğu gibi Platon’un mağarası örneğinde de dışarıya çıkan kişi bir süre sonra yaşadığı gölgeler dünyasının gerçek olmadığını algılar. Günleri, hayatı, insanları anlamaya başlar ve hatta gölgeler dünyasının yaratılmasında bir payı olduğunu düşünür. Belki de gölgeler dünyasını yaratanların kendileri olduğunu düşünür.

Serbest kalan kişinin geçmişinde yaşadıkları da onun için bir anlam ifade etmeyecektir. Çünkü onun anılarında dünya gerçekliğini yitirmiş olacaktır. Eğer bu kişi mağaraya dönüp diğerlerini de serbest bırakmaya karar verirse mağaranın ortamı ona yabancı gelecektir. Dışarıdan gelen kişinin davranışları da mağarada bulunanları rahatsız edecektir. Bu nedenle mağaradakiler dışarıdan gelen kişinin sözlerine inanmazlar ve davranışları onlara aptalca gelir. Hatta dünyalarına zarar verebileceği korkusu ile dışarıdan gelenden nefret ederler.

Platon’un Mağarası Ana Fikir

Platon bu kurgusal mağara fenomenini gerçek dünya ile kıyaslamıştır. İnsanlar kendilerine sunulanları gerçekmiş gibi algılar ve yeni bir şeyler öğrenmekten çekinirler. İnsanlar için cehalet büyük bir mutluluk kaynağıdır. Gerçekler gün yüzüne çıkmaya başladığında bu durum insanları rahatsız edecektir. Bu nedenle ilk zamanlarda insanlar gerçekliğe alışmakta zorluk çekerler. Ancak kişiler gerçekliği fark eder ve daha fazla araştırmaya devam ederse bir daha asla cehalete geri dönmeyecektir. Bu şekilde kişi mutlak gerçeğin ne olduğunu keşfetmeye çalışacaktır. Bu hikayedeki serbest bırakılan kişi, hakikati arayan filozoflar ile özdeşleşir.


Arkadaşlarınızla paylaşın!

77
77 noktalar

0 yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir