Yunan Mitolojisi Nedir? Antik Yunan Dini Nedir?


Yunan mitolojisi dediğimizde aklımıza kökleri neredeyse üç bin yıl öncesine dayanan Antik Yunan Tanrıları ve Roma Tanrıları gelmektedir. İnsanların Olimpos Tanrıları’na inanılmasının üzerinden yüzyıllar geçmiştir. Peki buna rağmen günümüzde Yunan Mitolojisi neden ilgi çekmektedir? Bu soruya kısaca cevap verecek olursak Yunan mitolojisi günümüz tarihini, edebiyatını, kültürünü ve yaşamını etkilemiştir.

Günümüzde kullandığımız Hipnoz, Fobi, Defne ve benzeri birçok kelimenin kökeni yunan mitolojisine dayanmaktadır. Günümüzde kullandığımız ay isimleri Roma Mitolojine dayanmaktadır. Ayrıca birçok gökcisminin ismi de roma mitolojisinden gelmektedir.

Yunan mitolojisi nedir?
Yunan mitolojisi nedir?

Homeros, Hesiod, Sofokles, Vergilius ve Ovidius gibi antik dönem yazarları eserlerinde o dönem yunan panteonunu oluşturan tanrı ve tanrıçaları detaylı biçimde anlatmışlardır. Bu yazarların eserleri neredeyse günümüz klasik mitolojisini oluşturmaktadır.

Eski Yunanlılar ve Romalılar doğal olayların nedenleri, yaratılışın kökeni, evrenin oluşumu gibi konuları açıklamak için söylenceleri yani mitleri kullanmışlardır. Ayrıca Yunanlıların inandığı tanrıların hikayelerinde insani duyguları içermesi, duysal davranışların sonuçları hakkında gelişen söylenceler günümüzde dahi kullanılmaktadır.

Antik Dünya tarihinde mitlerin toplumlar üzerindeki etkisi büyüktür ancak bu mitler zamanla tarihe karışmıştır. Günümüze kadar gelen söylencelerin sayısı fazla olsa da hiçbiri Yunan mitolojisi kadar ilgi çekmemiştir. Bu nedenle günümüzde halen popülerliğini koruyan ve en fazla araştırılan konu Yunan Mitolojisi olmuştur.

Yunan Mitolojisi Derken Neyi Kastediyoruz?

Yunan mitolojisi denildiğinde genellikle Klasik Yunan Dönemi’nden bahsedilir. Bu dönem MÖ 510 yılında tiranlık sisteminin sona ermesiyle başlar ve MÖ 323 yılında Büyük İskender’in ölümü ile sonlanır. Bu dönem arasında Atina şehir devleti on sekiz yaşını dolduran her erkek yurttaşın yönetimde söz sahibi olabilmesini sağlayan demokratik yönetim şekline geçmiştir.

Bu yeni yönetim şekli o dönem Atinalıların sorunu olan Pers İmparatorluğu’na karşı zafer kazanmasını ve diğer Yunan şehir devletleri ile ittifak yapmasını sağlamıştır. Bunun sonucunda MÖ 478 yılında başlayan Delos ittifakının liderliğini Atina üstlenmiştir.

Ancak Atina devleti liderlik gücünü kötüye kullanmış, diğer devletlerden toplanan vergileri kendi devletini büyütmek için harcamıştır. Bunun sonucunda diğer yunan devletleri ve Sparta, Atina devletine düşman olmuştur.

MÖ 450 yıllında Atina’nın seçilmiş komutanı ve yönetici olan Perikles, Yunan uygarlığı ile anılan kültür varlıklarını ve anıtlarını canlandırmaya çalışmıştır. Bu kapsamda Atina şehrinin koruyucusu olduklarını düşündükleri Tanrıça Athena adına Akropolis’teki Parthenon tapınağı inşa edilmiştir. Bu dönemde bir eser daha yapılmıştır. Ayrıca tarih, felsefe ve tıp oldukça ilerlemiştir. Toplum etik meseleler üzerinde durmaya başlamış, birçok tarihçi, düşünür ve yazar bu dönemde ortaya çıkmıştır. Phidias’ın önderliğinde Atina şehrinin her köşesi Olimpos Tanrılarının heykelleri ile donatılmıştır. Şarap Tanrısı Dionysos adına dini tiyatro gösterileri düzenlenmiştir. MÖ beşinci yüzyıl Atinalılar ve Yunanlıların altın çağı olarak anılmıştır.

Perikles döneminde Atina ne kadar ilerlemiş olsa da, Perikles’in diğer devletlere olan küstah tutumu sonucunda Delos Birliği’nin dağılması gerçekleşmiştir. Bunun yanında Atina ve Yunan şehir devletleri arasında (özellikle Sparta) uzun süren savaşlar yaşanmıştır. Peleponnes Savaşı (MÖ 431-404) Sparta’nın zaferi ile sonuçlanmıştır. Daha sonra Makedonlar tarafından işgal edilmesine rağmen kültürel üstünlüğünü koruyan Atina, İskender’in şehre gelmesiyle birlikte Makedonya İmparatorluğu’na katılmıştır.  Yıllar sonra ise Atina ve tüm Yunanistan Roma İmparatorluğu’na katılmıştır.

Antik Yunan Döneminde Mitolojinin Önemi Nedir?

Günümüzde üç büyük din nasıl görsel ve işitsel olarak temsil ediliyorsa antik yunan döneminde de Yunan mitolojisi görsel ve işitsel olarak toplumun tüm kesimlerinde ortaya çıkmıştır. Antik Yunanistan’da yaşayanlar için Yunan mitolojisi tıpkı günümüzdeki dinler gibi insanlara yaşamın kaynağını, evrenin yaratılışını ve tanrıların kimler olduklarını açıklamaktaydı.

Arkaik çağın sonunda Homeros’un destanları ve Hesiodos’un eserleri derlenerek yunan mitolojisinin daha geniş kitlelere ulaşması sağlanmıştır. MÖ beşinci yüzyıl civarında Homeros’un İlyada ve Odysseia okullarda okutulmaya başlanmıştır. MÖ altıncı yüzyılda Hesiodos’un yaratılış miti günümüzdeki kutsal kitaplar kadar değer ve saygı görmüştür. Ayrıca bu dönem içerisinde ünlü mitlerin içerdiği sahneler heykellere ve vazo süslemelerine konu olmuştur.

Kısaca yunan mitolojisi o dönem yaşayan insanların hayatlarının vazgeçilmez bir parçası konumundadır. Nasıl ki günümüzde Hristiyanlık, Musevilik ve Müslümanlık’ta görülen dini hikayeler bu dinlerin ayrılmaz bir parçasıysa Yunan mitleri de Yunan mitolojisinin ayrılmaz bir parçasıdır.

Yunan Mitleri Kim Tarafından Oluşturuldu?

Daha önce belirttiğimiz gibi Homeros’un destanları, Hesiodos’un eserleri, Homer İlahileri MÖ altıncı yüzyıl civarında derlenmiştir. Ancak Homeros ve Hesiodos’un eserleri de farklı yazarlar tarafından yorumlanmıştır. Bu yorumlar klasik Yunan Mitolojisinin oluşmasında önemlidir. Örneğin MÖ üçüncü yüzyılda Rodoslu Apollonius, İason ve Altın post hikayesinin anlatıldığı Argonotlar isimli eseri ile yunan mitolojisine büyük bir katkıda bulunmuştur. Yunan mitolojisine en büyük katkıyı yapan ise Atinalı Apollodorus olmuştur. Apollodorus (MÖ 180-120) kütüphane (Bibliotheca) isimli eserinde yunan mitolojinde yer alan mitlerin birçoğunu tek bir kitap altına toplamıştır. Bibliotheca’nın yunan mitolojisinin günümüze kadar ulaşmasındaki katkısı büyüktür.

Yunan Mitolojisi Tanrıları

Yunan mitolojisinde sayısız tanrı, tanrıça, yarı-tanrı, yaratık ve canavar bulunur. Ancak “Yunan mitolojisi tanrıları kimdir?” Denildiğinde aklımıza ilk olarak “Olimpos Tanrıları” gelmektedir. Bunun temel nedeni antik yunanda ve roma mitolojisinde popüler olan tanrı grubu olmalarıdır.

Yunan mitolojisinde ikinci veya üçüncü kuşak olarak da isimlendirilen Olimpos Tanrıları 12 tanrıdan oluşur. Her bir tanrının görevleri ve kişilikleri birbirinden farklıdır. Kısaca Yunan Mitolojisi Tanrıları ve Görevleri şu şekildedir;

  • Zeus (Tanrıların Kralı Gökyüzü ve Hava olayları Tanrısı)
  • Poseidon (Denizler, Depremler, Atlar ve Okyanuslar Tanrısı)
  • Hades (Yeraltı Dünyasının Hükümdarı)
  • Hephaistos (Demircilik ve Ateş Tanrısı, diğer tanrılara silah döver)
  • Ares (Kaba Kuvvet ve Şavaş Tanrısı )
  • Hermes(Hırsızlık, Çobanlık, Haberci, Ulak Tanrı)
  • Dionisos (Şarap, Üzüm, Eğlence Tanrısı)
  • Artemis (Okçuluk, Ay, Avcılık, Bakirelik Tanrıçası)
  • Afrodit (Aşk, Güzellik, Seks Tanrıçası)
  • Athena (Bilgelik, Savaş Stratejisi ve Barış Tanrıçası)
  • Hera (Evlilik ve Bereket Tanrıçası, Ailelerin Koruyucusu)
  • Apollon (Işık, Müzik, Sanat Tanrısı, Güneş Tanrısı olarak da bilinir)

Yunan mitolojisi tanrıları arasında en fazla bilinen ve tapınılan tanrıların dışında, yunan mitolojisinde bilinemeyen tanrılar ve tanrıçalar da bulunmaktadır. Yunan mitolojisinde tüm tanrılar ve tanrıçaları sitemizde aratarak bulabilirsiniz. Ayrıca Olimpos Tanrılarını detaylı şekilde okumak isterseniz “Buraya” tıklayarak ilgili yazıya ulaşabilirsiniz.

 

Kaynaklar;

Mitoloji 101| Eski Yunan ve Roma Mitolojisi Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey | Kathleen SEARS
A’dan Z’ye Dünya Mitolojisi | Dünya Halklarının Tüm Yaratılış, Tanrı ve Kahraman Mitleri | David A. LEEMING
The myths and legends of ancient greece and rome – E.M. berens
Walter Burkert – İlkçağ Gizem Tapıları
Yunan Ve Roma Mitolojisi- Colette Estin
Yunan Mitleri Tanrılar, Kahramanlar, Söylenceler – Robert Graves

https://www.ancient.eu/
https://www.history.com/
https://www.britannica.com/
https://www.theoi.com/

Home


https://www.greekmythology.com/


Arkadaşlarınızla paylaşın!

72
72 noktalar

0 yorumlar

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir